
بابا گوریو
1835 ¡ دو جلد ¡ فرانسه
اونوره دو بالزاک (1799- 1850)
بابا گوریو، یکی از محبوبترین رمانهای اونوره دو بالزاک، کاوشی است در جهانهای ثروت و عصر در پاریس اوایل قرن نوزدهم، جهانهایی که گرچه متضادند، پیوندهایی ناگسستنی با هم دارند. شگردهای ادبیِ تأثیرگذار بالزاک در مقام وقایع نگار جامعهی فرانسه تصویری چندلایه از پسزمینهی اجتماعی و اقتصادی شخصیتهای قصهاش و جهانی که در آن زندگی میکنند، میآفریند.
قصه در پانسیون مادام ووکر در یکی از محلههای پست شروع میشود. بالزاک در قصهاش مجموعهای ظاهراً تصادفی از شخصیتهای گوناگون را گرد هم می آورد؛ آدمهایی که زندگیها و سرنوشتهاشان در نهایت به هم گره ميخورند. گوریوی پیر، پس از انقلاب فرانسه در ۱۷۸۹، از راه تجارت، مال و مکنتی به دست آورده و خیالش از آیندهی دو دخترش- که با مردهایی از طبقهي از ما بهتران ازدواج کردهاند- راحت است. اما بعد از سقوط ناپلئون در ۱۸۱۵ و قدرتگیری دوبارهي اشرافزادگان، نوکیسههایی مثل گوریو بی قدر و خوار و خفیف شدهاند. دخترهای گوریو هم تمام فکر و ذکرشان وجههی اجتماعی است و برای تأمین مخارج شوهرهای عیاش و تنپرور، اما سرشناس و آبرومندشان، و همچنین برای تأمین مخارج فاسقهای خودشان به ثروت پدر وابستهاند اما به هیچ وجه قدردانِ سخاوت او نیستند.
در همین اثنا، جوانی شهرستانی به پانسیون ميآيد: اوژن دو راستینیاک، دانشجوی رشتهي حقوق که میخواهد در پاریس سری میان سرها در آورد اما هنوز نیازمند حمایت مالی خانوادهاش است. راستینیاک که میان محافل از ما بهتران - که میداند هرگز حقیقتاً جزئی از آنها نخواهد شد- و واقعیتِ زندگیِ تنگدستانهی خودش در نوسان است، با دختران گوریو آشنا می شود. از این جای قصه، خواننده مدام میان دو جهانِ برخورداری و محرومیت رفت و آمد میكند و با کلاف گوریدهی اسرار و دروغها مواجه ميشود. راستینیاک، که میخواهد راهی برای پذیرفته شدن در میان از ما بهتران پیدا کند، مفتون و مجذوب یکی از ساکنانِ پانسیون میشود؛ مردی مرموز و بیبندوبار به نام وِوتران. ووتران، خلافکارِ سابقهداری که زمانی میخواسته پلیس شود، به راستینیاک میگوید اساساً چیزی به اسم «اصول اخلاقی» نداریم و فقط «رخدادها» اهمیت دارند. او راستینیاک را تشویق میکند که به هر نحو ممکن، جای پای خودش را در جامعه محکم کند.
ماجراهای باباگوریو در آغاز دههی ۱۸۲۰ رخ میدهند. خود بالزاک در جوانی از شهر تور به پاریس پایتخت آمده بود و شناخت دقیقی از پاریس و محافل اجتماعیاش داشت. او مدنی حقوق بود و بعد تصميم گرفته بود نويسنده شود. رمان باباگوريو، به موازات روايتِ فراز و فرودِ زندگي دختران گوريو و سير افولِ خود گوريوي سالخورده، شرح ميدهد كه راستینیاک چگونه گاهی مفتون نقشههای ووتران میشود و گاهی در برابرشان مقاومت ميكند؛ نقشههايي مثل دسيسهي قتل برادر ویکتورین تایفه، یکی دیگر از ساکنان پانسیون، به سودای رسيدن به ارثيهاي خانوادگي. راستينياك راه و رسم اغواگری را از ووتران آموخته اما هنوز به هر جرم و جنایت بزرگی تن نميدهد. با اين همه، سير قصه نشانمان ميدهد كه او چگونه کم کم به نقش و اهمیت ثروت، طبقه، سر و شکلِ ظاهری، و دورويي و تزوير در جامعهي فرانسه پي ميبرد.
بالزاک در باباگوریو تیزبینانه جزئیات را به تصویر میکشد و اغلب همهچيز را به تفصيل شرح ميدهد؛ سبكي كه در بسياري از برترین آثار داستانیِ قرن نوزدهم ميبينيم. به تعبیر اسکار وایلد، «قرن نوزدهم، آنگونه كه ما ميشناسیمش، عمدتاً ساخته و پرداختهي داستانهاي بالزاك است»؛ داستانهايي كه «واقعيتي تخيلي» عرضه ميكنند. جهان مادي و فرهنگياي كه بالزاک بازنمایی میکند پیوندی روایی با ملودرام و دسیسه چيني دارد. باباگوريو از برترين آثار داستاني قرن نوزدهم است؛ اثری که سیر تحول اجتماعی و شخصيت راستينياك را به تصوير ميكشد و نشان ميدهد كه راستينياك چگونه با سازوكار دنياي واقعی آشنا میشود. در پس ظاهر سختكوش و ثابتقدمِ راستينياك، واقعيتهايي مثل زدوبندهاي اجتماعي، فرصتطلبي و بيرحميِ سنگدلانه نهفته است. باباگوريو رگههايي از ژانر رمان تحولِ شخصيت هم دارد، چرا كه سير شكلگيري شخصيت فرد و آشنايياش با جهان روزمرهي كار، جامعه، ازدواج و منزلت اجتماعي را روايت ميكند. بنمايهي اين رمان رهايي از اوهام است و قصهاش نوساني مدام است ميان فهم فزايندهي راستينياك از راه و رسم جهان و پي بردن گوريو به بي مهريِ دخترانش، كه نهايتاً به مرگ او ميانجامد.
شما می توانید این کتاب به همراه هزاران عنوان کتاب دیگر را از فروشگاه اینترنتی بوک شهر تهیه فرمائید.
دیدگاه خود را بنویسید