
شوایک، سرباز خوب
1921- 1923 ¡ چهار جلد ¡ چکسلواکی
ياروسلاو هاشِک (۱۸۸۳- 1923)
شوایک، سرباز خوب مشهورترین اثرِ یاروسلاوهاشِك، نویسندهی چکريال است که او را در دورهی حیاتش بیشتر با داستانهای کوتاه و نوشتههای مطبوعاتیاش میشناختند. این رمان که عمرِ هاشک به تمام کردنش قد نداد، ماجراهای شوایک را روایت میکند؛ سربازِ آسانگیر و میانسالِ ارتش اتریش مجارستان در دورهی جنگ جهانی اول. زندگی شوایک پُر است از فلاکت و ادبارِ پی درپی. اما واکنش و پاسخِ شو ایک به بدبختیهایش، گرچه سادهلوحانه به نظر میرسد، همیشه بالادستیها یا دشمنانش را چنان غافلگیر میکند که در برابرش کم میآورند. در دورهی زندگی هاشک، هجو جنگ به چنین شیوهای نامعمول بود و خیلی از رماننویسهای پس از او، از جمله جوزف هلر که در تبصرهی ۲۲ (صفحات ۱۷۹-۱۷۸) جنگ جهانی دوم را دست مایهی هجو و طنز کرد، از او تأثیر پذیرفتند.
رمانِ هاشِك و قایعنگاریِ زندگی شوایک از زمان شروع جنگ است. او را به سربازی میبرند و پیشخدمت (گماشته)ی یکی از کشیشهای ارتش میشود اما کشیش، در قمار، او را به ستوان لوگاش میبازد. شوایک، پس از آن که پیشخدمتِ لوکاش میشود، از گردانِ خودش دل میکَند و پای پیاده راهی سفری دراز در بوهم میشود و نهایتاً هم به عنوان سرباز فراری دستگیرش میکنند. وقتی بالاخره به جبههي شرقی ميرسد، یونیفرم روسیِ بیصاحبی را به تن میکند و دوباره، این بار به عنوان جاسوس روسیه، دستگیر میشود. شوایک، در هر مرحله از سفرش، مثل احمقها رفتار میکند و به همین شیوه هم بر هر مشکل و مصيبتي پیروز میشود. قصه که تمام ميشود، ميبينيم شوایک حتي یک روز هم جنگِ واقعی را ندیده. بخش چشمگیری از طنز تلخ کتاب هم زادهی همین وضعیت است. دست آخر متوجه نمیشویم که آیا شوایک واقعاً ابله است یا، بر عکس، بسیار زیرک.
هاشك در شخصیتِ شوایک آدمی عادی آفریده که ساختار استبدادی امپراتوری پهناور اتریش مجارستان را از پایینِ هرم قدرت ميبيند. بیاعتنایی ناسازگارانهی شوایک در مواجهه با مراجع قدرت، مثلاً دیوانسالاران و افسران ارتش این شخصیت را به سرعت محبوب خوانندگان چک کرد اما آوازهي کتاب به کشورهای دیگر هم رسید. این کتاب به بیش از پنجاه زبان منتشر شده و همین گواهی است بر این که واکنش قهرمان کتاب به نظام استبدادی جامعهاش برای آدمهای جوامع مختلف جهان، با حکومتهایی گوناگون، جذاب و دلنشین است.
شما می توانید این کتاب به همراه هزاران عنوان کتاب دیگر را از فروشگاه اینترنتی بوک شهر تهیه فرمائید
دیدگاه خود را بنویسید